ลูกประคบ ภูมิปัญญาไทยที่มีมาตั้งแต่โบราณ

ลูกประคบ

ลูกประคบ คือ การใช้สมุนไพรมาห่อด้วยผ้า โดยนำสมุนไพรมาบด และห่อด้วยผ้าดิบหรือผ้าฝ้าย แล้วมัดให้แน่นเป็นลูกกลมๆ แล้วนำไปนึ่งให้ร้อน สมุนไพรที่ใช้นำมาทำลูกประคบ ส่วนใหญ่จะเป็นสมุนไพรที่มีน้ำมันหอมระเหย เมื่อนึ่งแล้วน้ำมันหอมระเหยซึ่งเป็นต้วยาจะระเหยออกมากับไอน้ำ และความชื้น เมื่อนำมาประคบตามส่วนต่างๆ ของร่างกาย ตัวยาจะซึมเข้าสู่ผิวหนังได้เป็นอย่างดี

การประคบสมุนไพร ส่วนใหญ่มักนิยมประคบหลังจากการนวด เพราะจะให้ผลการรักษาที่ดีขึ้น ทั้งจากตัวยาสมุนไพร และความร้อน โดยทั่วไปจะใช้เวลาประมาณ 15-20 นาทีต่อการประคบ 1 ครั้ง หากมีอาการเคล็ดขัดยอก อาจประคบได้วันละ 2 ครั้ง ซึ่งการประคบสมุนไพร นอกจากจะช่วยผ่อนคลายความเมื่อยล้าแล้ว ยังช่วยกระตุ้นการไหลเวียนของโลหิต ช่วยลดอาการบวม บรรเทาการอักเสบของกล้ามเนื้อ และกลิ่นน้ำมันหอมระเหย ยังช่วยให้เกิดความสดชื่นขึ้นอีกด้วย

สมุนไพรในลูกประคบ และสรรพคุณสมุนไพร

  1. ไพล ช่วยลดอาการปวดเมื่อย เคล็ดขัดยอก คลายกล้ามเนื้อ ลดอาการอักเสบ ฟกช้ำ บวม
  2. ขมิ้นชัน ช่วยลดอาการอักเสบ แก้โรคผิวหนัง
  3. ขมิ้นอ้อย ช่วยลดอาการอักเสบ แก้โรคผิวหนัง บำรุงผิวพรรณ
  4. ตะไคร้บ้าน แต่งกลิ่น ลดอาการฟกช้ำ ลดอาการปวด เมื่อย
  5. ผิวมะกรูด มีน้ำมันหอมระเหย แก้ลมวิงเวียน
  6. ใบมะขาม ช่วยให้เส้นเอ็นหย่อน แก้โรคผิวหนังผื่นคัน ช่วยบำรุงผิว
  7. พิมเสน แต่งกลิ่น ลดอาการพุพองผดผื่น บำรุง หัวใจ
  8. การบูร แต่งกลิ่น บำรุงหัวใจ ช่วยให้ทางเดินหายใจโล่ง บรรเทาอาการหวัดคัดจมูก
  9. เกลือ ช่วยดูดความร้อน และช่วยทำให้ตัวยาซึม ผ่านผิวหนังได้ดีขึ้น

อุปกรณ์ทำลูกประคบ

  1. ผ้าด้ายดิบสำหรับห่อลูกประคบ
  2. เตาพร้อมหม้อสำหรับนึ่งลูกประคบ ขนาดกว้าง 35 x 35 ซม.
  3. เชือก หรือหนังยาง
  4. ตัวยาที่ใช้ทำลูกประคบ

วิธีการทำลูกประคบ

  1. หั่นสมุนไพรที่ต้องการ แล้วนำมาตำพอหยาบ
  2. นำผ้าขาวที่เตรียมไว้มาห่อเป็นลูกประคบ ประมาณลูกส้มโอ แล้วรัดด้วยเชือกให้แน่น
  3. นำหม้อใส่น้ำครึ่งหนึ่งตั้งบนเตาไฟจนมีไอน้ำร้อนขึ้น
  4. นำลูกประคบไปนึ่ง ในหม้อนึ่งใช้เวลาประมาณ 15-20 นาที

ประโยชน์ของการประคบสมุนไพร

  • ช่วยบรรเทาอาการปวดเมื่อย
  • ช่วยลดอาการบวม อักเสบของกล้ามเนื้อข้อต่อหลัง 24 – 48 ชั่วโมง
  • ลดอาการเกร็งของกล้ามเนื้อ
  • ช่วยให้กล้ามเนื้อ พังผืด ยืดตัวออก
  • ช่วยเพิ่มการไหลเวียนของโลหิต
  • ลดอาการปวด

ขอบคุณที่มา ttmed.psu.ac.th med.mahidol.ac.th thai.luxurysocietyasia.com