ปวดแบบไหน คือ ไมเกรน?

ไมเกรน

ไมเกรน (Migraines) เป็นโรคที่ทำให้เกิดอาการปวดศีรษะรุนแรงชนิดหนึ่ง จะรู้สึกปวดตุบๆ รุนแรง โดยมักปวดบริเวณศีรษะข้างเดียว หรือปวดข้างเดียวก่อนแล้วจึงปวดสองข้าง ในขณะที่ปวดก็มักมีอาการคลื่นไส้หรืออาเจียนร่วมด้วย และอาจมีความรู้สึกไวต่อเสียงและแสงสว่างมากกว่าปกติ มักจะพบบ่อยในกลุ่มคนทำงาน เพราะคนวัยทำงานมักมีสิ่งเร้ามากมายที่ทำให้ผู้ป่วยไมเกรนถูกกระตุ้น ได้แก่ แสงจากคอมพิวเตอร์ ความเครียด การรับประทานอาหารไม่ตรงเวลา การอดนอน การดื่มแอลกอฮอล์ เป็นต้น

ไมเกรน มักจะเกิดในวัยเด็ก วัยรุ่น หรือวัยผู้ใหญ่ระยะแรก โดยจะแบ่งอาการเป็น 4 ขั้น ได้แก่

  • ระยะอาการบอกเหตุ (Prodrome) มีอาการปวดตึงคอ กระหายน้ำและปัสสาวะบ่อยขึ้น หาวบ่อย ท้องผูก ความอยากอาหารบางอย่างเป็นพิเศษ และการเปลี่ยนแปลงของอารมณ์ ตั้งแต่ภาวะซึมเศร้า (depression) ไปจนถึงภาวะเคลิ้มสุข (euphoria)
  • ระยะอาการเตือน (Aura) คือ อาการที่เกิดจากระบบประสาทส่วนกลาง สามารถเกิดได้หลายรูปแบบ เช่น มองเห็นแสงกระพริบ ๆ หรือสายตาพร่ามัว มองเห็นรูปภาพเป็นรูปทรงต่าง ๆ ผิดขนาด แสงซิกแซก เห็นจุดแสงวาบ มองเห็นเป็นเส้นคลื่น แต่โดยส่วนใหญ่แล้วผู้ป่วยจะเป็นไมเกรนแบบไม่มีอาการเตือน
  • ระยะปวดศีรษะ (Headache) มีอาการปวดศีรษะข้างเดียว หรือทั้งสองข้าง โดยจะปวดแบบตุบๆ ตาพร่ามัว มองเห็นภาพไม่ชัด คลื่นไส้ อาเจียน เวียนศีรษะ หน้ามืด หรือเป็นลม และแสงจ้า เสียงดัง กลิ่นฉุนจะกระตุ้นให้ปวดมากขึ้น
  • ระยะหลังจากปวดศีรษะ(Postdrome) เป็นระยะสุดท้ายของไมเกรน มีอาการสับสบ มึนงง มีอารมณ์หงุดหงิด เวียนศีรษะ อ่อนล้า อ่อนแรง มีความรู้สึกไวต่อแสงและเสียง
    หากอาการปวดไมเกรนมีความรุนแรงมาก โดยที่ไม่สามารถจัดการหรือควบคุมอาการได้ด้วยยาแก้ปวด ให้จดจำหรือบันทึกอาการของไมเกรนที่เกิดขึ้้นและวิธีปกติที่ใช้รักษา แล้วไปปรึกษาแพทย์เพื่อหาทางรักษาต่อไป

สาเหตุของการปวดหัวไมเกรน
สาเหตุที่ทำให้เกิดยังไม่ทราบแน่ชัด ซึ่งอาจเกิดได้จากหลายปัจจัยดังนี้

  1. สิ่งกระตุ้น ได้แก่ ฮอร์โมน อารมณ์ ร่างกาย การรับประทานอาหาร สิ่งแวดล้อม และการใช้ยา เป็นต้น โดยจะส่งผลในแต่ละบุคคลไม่เหมือนกัน
  2. การเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมน ในเพศหญิงอาจเป็นไมเกรนในช่วงที่มีประจำเดือน (Menstrual Migraine) ซึ่งมีความเป็นไปได้ว่าเป็นเพราะการเปลี่ยนแปลงของระดับฮอร์โมนในร่างกาย อันส่งผลต่ออารมณ์และร่างกาย
  3. การใช้ยารักษาโรค เช่น ยานอนหลับบางชนิด ยาคุมกำเนิด และ การใช้ฮอร์โมนทดแทน (Hormone Replacement Therapy) ในสตรีวัยหมดประจำเดือน

ปวดหัวไมเกรน แตกต่างจากปวดหัวทั่วไปอย่างไร?
อาการปวดหัวไมเกรน ผู้ป่วยมักมีประวัติจำเพาะและตรวจร่างกายพบว่ามีความปกติดีของระบบประสาท แต่ถ้าหากปวดหัวจากสาเหตุอื่น อาจมีความผิดปกติทางระบบประสาทหรือมีผลข้างเคียงมาจากโรคอื่นทำให้เกิดอาการปวดหัวขึ้น ในการตรวจวินิจฉัยเพื่อแยกแยะอาการปวดหัวทั้งสองออกจากกัน แพทย์จะทำการซักประวัติคนไข้และตรวจร่างกายอย่างละเอียดว่าระบบประสาทมีความผิดปกติหรือไม่

การรักษาไมเกรน
การรักษาในระยะที่มีอาการปวดเฉียบพลัน แพทย์จะใช้ยาแก้ปวดซึ่งมีหลายชนิด ตั้งแต่ขนาดเบาไปจนถึงขนาดที่ระงับอาการไมเกรนได้ รวมถึงการใช้ยาฉีด โดยแพทย์จะเลือกใช้ยาตามอาการ แต่การรักษาในรายที่มีแนวโน้มปวดหัวเรื้อรังจากไมเกรนหรือจากการใช้ยามากเกินไป จำเป็นต้องใช้ยาป้องกันการกำเริบของไมเกรน เช่น ยากันชัก กลุ่มยาต้านเศร้า เป็นต้น แต่ทั้งนี้ทั้งนั้นการรักษาบางชนิดอาจไม่เหมาะกับผู้ที่ตั้งครรภ์ สตรีให้นมบุตร และเด็ก โดยแพทย์จะหาวิธีการรักษาที่เหมาะสมที่สุดให้แก่ผู้ป่วยเอง

การป้องกันไมเกรน
วิธีในการป้องกันไมเกรนที่ดีที่สุด คือ การรู้และเข้าใจว่าอะไรเป็นตัวกระตุ้นที่ทำให้เกิดไมเกรนและพยายามหลีกเลี่ยงสิ่งนั้น เช่น หลีกเลี่ยงการใช้งานคอมพิวเตอร์มากเกินไป หลีกเลี่ยงการดื่มแอลกอฮอล์ หลีกเลี่ยงการนอนหลับพักผ่อนไม่เพียงพอ เป็นต้น แต่หากผู้ป่วยพยายามหลีกเลี่ยงสิ่งกระตุ้นต่างๆ แล้ว แต่ยังคงเกิดอาการไมเกรนอยู่ สามารถใช้การรักษาด้วยยาเพื่อการป้องกันไมเกรนได้ โดยการใช้ยาต้องได้รับใบสั่งยาและคำแนะนำจากแพทย์ หากการใช้ยารักษาโรคไม่เหมาะสมกับผู้ป่วยในบางราย หรือไม่สามารถช่วยป้องกันไมเกรนได้ ผู้ป่วยอาจพิจารณาทางเลือกอื่นๆ เช่น การฝังเข็ม (Acupuncture) ซึ่งเป็นวิธีที่นิยมนำมาใช้ในการรักษาไมเกรนกันมากขึ้น

ขอบคุณที่มา rama.mahidol.ac.th pobpad.com